Kopalnia Języków – dialekt Suzhou języka chińskiego

Na dobry początek krótka wypowiedź o Krakowie i Wieliczce nagrana w 2017 roku w chińskim mieście Suzhou, w prowincji Jiangsu (na zachód od Szanghaju). Dialekt Suzhou uważany jest przez wielu za najpiękniej brzmiący chiński dialekt, o czym świadczy choćby powiedzenie: „Kłótnia w Suzhou brzmi lepiej niż komplement w Kantonie”

Speaker: Cindy

Przejdź na stronę projektu

Projekt Kopalnia Języków

Zapraszam do projektu Kopalnia Języków! Kolekcjonowanie nagrań w egzotycznych językach jest dla wielu pasjonującym hobby. Połączenie zamiłowania do języków z sentymentem do „małej ojczyzny” zaowocowało stworzeniem projektu, którego celem jest zebranie krótkich wypowiedzi w wielu językach na temat Krakowa i Wieliczki. Częścią projektu jest studium Wielojęzyczny Kraków, którego celem jest znalezienie odpowiedzi na nurtujące pytanie – iloma i jakimi językami posługują się obcokrajowcy mieszkający, pracujący lub studiujący w Krakowie i z jakich krajów pochodzą. Próbki języków i krótkie historie osób, których los związał z Krakowem, pokażą wielojęzyczny tygiel kulturowy, którego odkrycie może być dla wielu niespodzianką. Wszystkie nagrania znajdują się na stronie projektu.

Pluton w językach świata

Pluton-ml

Dzień 14 lipca 2015 roku zapisał się na długo w pamięci miłośników astronomii na całym świecie. Sonda kosmiczna New Horizons wystrzelona w 2006 roku, po ponad dziewięciu latach podróży przeleciała w pobliżu Plutona, robiąc dokładne zdjęcia jego powierzchni. Aby uczcić tę pamiętną chwilę, sprawdziłem jak nazywany jest Pluton w ponad 170 językach i dialektach świata. Opracowanie, które zamieściłem poniżej, nie jest stricte naukowe, ale może zainspiruje kogoś do podobnych, może bardziej profesjonalnych badań etymologicznych? Zanim jednak przejdę do spraw językowych, na początek krótkie wprowadzenie z perspektywy astronomii.

Ciekawostką jest to, że w momencie wystrzelenia sondy kosmicznej, Pluton uznawany był za dziewiątą planetę Układu Słonecznego, ale jeszcze w tym samym 2006 roku został… zdegradowany! Powodem było odkrycie innych obiektów transplutonowych, które wielkością i kształtem orbity przypominały Plutona, a nie przypominały pozostałych ośmiu planet Układu Słonecznego. W roku 2005 odkryto Eris, obiekt masywniejszy od Plutona, trzeba więc było zdecydować czy uznać Eris za dziesiątą planetę Układu Słonecznego czy – zmieniając definicję planety – zdegradować do niższej kategorii Plutona, który jest tak mały, że rozmiarami ustępuje nawet naszemu Księżycowi, a także czterem księżycom Jowisza (Kallisto, Ganimedes, Europa i Io), jednemu księżycowi Saturna (Tytan) i jednemu Neptuna (Tryton). Ostatecznie stworzono kategorię „planet karłowatych”, do której zaliczono m.in. Plutona, ale także krążącą pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza planetoidę Ceres, która spełniała kryteria by „awansować” do roli planety karłowatej. Choć dziś oficjalnie tylko pięć obiektów uznaje się za planety karłowate (Ceres, Pluton, Eris, Haumea i Makemake), znanych jest blisko 400 innych, które z czasem mogą być do tej kategorii zaliczone (m.in. Sedna, Orkus, Quaoar, Waruna, Iksjon). Planet karłowatych jeszcze nie odkrytych, bo leżących na dalekich peryferiach Układu Słonecznego, może być nawet 10 tysięcy!

Nazwy sześciu planet znanych od starożytności (Merkury, Wenus, Mars, Jowisz i Saturn) różnią się od siebie w językach świata znacznie bardziej niż Plutona, odkrytego dopiero w 1930 roku. Najciekawsze są przypadki nazw nie wywodzących się z łaciny czy greki, ale jest ich stosunkowo niewiele. Na 172 języki i dialekty, w których udało mi się znaleźć nazwę Plutona, wyróżniłem 72 sposoby zapisu, przy czym na trzy najpowszechniejsze wersje ortograficzne natknąłem się aż w 84 językach. W językach zapisywanych alfabetem łacińskim są to odpowiednio Pluto i Pluton, zaś w językach zapisywanych cyrylicą Плутон. Pluton to starogrecki przydomek Hadesa – boga świata podziemnego, zaś Pluto to jego rzymski odpowiednik. Po obecności końcowego n łatwo rozpoznać czy w danym języku nazwa Plutona bliższa jest oryginałowi greckiemu czy łacińskiemu, a w 150 przebadanych przeze mnie językach to właśnie nazwa grecka lub łacińska była źródłem zapożyczenia.

Nazwa Pluton (i inne podobne z zachowaną wygłosową spółgłoską -n lub nosową samogłoską) dominuje w najważniejszych językach romańskich (wyjątkiem jest m.in. łacina…) oraz w słowiańskich (z wyjątkiem czeskiego i słowackiego). Spośród języków nieindoeuropejskich formy z końcowym -n występują we wszystkich językach tureckich. Z kolei nazwa Pluto (i podobne) występuje we wszystkich językach germańskich. W przypadku innych grup i rodzin językowych obydwie nazwy spotyka się równie często. Aby w przybliżeniu zobrazować która z tych dwóch form dominuje w poszczególnych krajach Europy, przygotowałem niewielką mapkę, na której zaznaczyłem kolorem pomarańczowym kraje, gdzie przewagę mają formy wywodzące się od łacińskiego Pluto, zaś kolorem zielonym – od greckiego Pluton. Mapka nie uwzględnia języków mniejszości i dialektów.

Pluton-map
Przechodząc do szczegółów, na początek języki, w których Pluton nazywany jest podobnie jak w języku polskim (lista nie uwzględnia większości dialektów):

Plutonromańskie: francuski, prowansalski, rumuński, waloński; słowiańskie: polski, słoweński, chorwacki, bośniacki; irańskie: zazaki; ugro-fińskie: wepski; tureckie: azerski, turkmeński, uzbecki, karakałpacki; austronezyjskie: tagalog, warajski; afrykańskie: wolof; inne: baskijski

Plutogermańskie: angielski, afrikaans, duński, farerski, luksemburski, niderlandzki, norweski; romańskie: łaciński, retoromański; słowiańskie: czeski, słowacki, celtyckie: szkocki, manx; irańskie: kurdyjski (kurmandżi), ugrofińskie: fiński, węgierski; austronezyjskie: malajski, indonezyjski, jawajski, sundajski, ilokano, banjumasański, pampango, maoryjski; afrykańskie: suahili

Плутон [czyt. pluton] to forma, która pojawiała się prawie we wszystkich językach używających cyrylicy, które udało mi się sprawdzić. Słowiańskie: rosyjski, ukraiński, białoruski, bułgarski, macedoński, serbski; irańskie: osetyjski; ugrofińskie: komi, moksza, wschodniomaryjski; tureckie: kazachski, kirgiski, tatarski, baszkirski, czuwaski, tuwiński, jakucki, karaczajewo-bałkarski; kaukaskie: lezgiński, czeczeński

A oto inne możliwe zapisy fonetycznie bliskie formie Pluton:

Plutónhiszpański, asturyjski, galicyjski
Plútón irlandzki
Ploudonbretoński
Ploutonkornijski (sic!)
Plwton walijski [po walijsku „w” czytane jest jak polskie „u”]
Plütonturecki
Plitonhaitański (kreyòl)
Plutunkeczua

W niektórych przypadkach do zachowanego wygłosowego -n dochodzą inne spółgłoski lub samogłoski, co wynika ze specyfiki gramatycznej lub fonetycznej poszczególnych języków:

Plutonewłoski, maltański
Plutonoesperanto, ido
Plutoni albański
Plutonas litewski
Plutons łotewski

W przypadku dwóch kolejnych języków, w miejsce wygłosowego -n pojawiają się samogłoski nosowe:

Plutãoportugalski; nosowe –ão na końcu wskazuje na pochodzenie od formy z -n
Plutõguarani; nosowe –õ na końcu wyrazu wskazuje na pochodzenie od formy z -n

A teraz przyjrzyjmy się innym możliwym wersjom nazwy Pluton, które są bliższe formie łacińskiej, czyli bez końcowego -n:

Plutó kataloński
Plútóislandzki
Plùtò joruba
Pluutoestoński, północnofryzyjski
Pliotômalgaski
Buluutosomalijski
UPlutozulu

W tym ostatnim przypadku pojawia się prefiks U-, co jest bardzo charakterystyczne dla obfitujących w prefiksy afrykańskich języków Bantu. W językach bardzo różniących się fonetycznie od europejskich, zapożyczenia przybierają często formę tak odległą od języka źródłowego, że na pierwszy rzut oka wyglądają zupełnie obco. Tak jest w przypadku języka nawaho, w którym Pluton pisze się Tłóotoo. Choć spółgłoska p występuje w tym języku, to zbitka spółgłoskowa tl- lub tł- jest bardziej naturalna dla tego języka niż pl-. Podobnie jest w przypadku języka czirokeskiego, w którym Pluton wymawiany jest [tludo], przy czym do zapisu czirokeskiego używane jest niełacińskie pismo sylabiczne, w którym sylaby zaczynające się na tl- zapisywane są osobnymi grafemami.

Kilka języków posługujących się alfabetem łacińskim, zupełnie inaczej nazywa Plutona. Oto przykłady:

Sao Diêm Vươngwietnamski
‘Iliokihawajski
Mictlāntēuccītlallinahuatl (aztecki)

Choć do zapisu języka chińskiego używane jest pismo ideograficzne (a dokładnie logograficzne czyli ideograficzno-fonetyczne), to niektóre dialekty zapisywane bywają alfabetem łacińskim. Oto dwa przykłady wyrazu Pluton w chińskich dialektach:

Mê-ông-chheⁿdialekt minnański
Mìng-uòng-sĭngdialekt mindong

Alfabety niełacińskie

Wspomniałem już wcześniej o wielu językach używających cyrylicy, w których Pluton nazywany jest tak samo jak w języku polskim – Плутон [czyt. Pluton]. Wyjątkami są języki mongolski i spokrewniony z nim buriacki, w których Plutona nazywa się odpowienio Дэлхийн ван i Дэлхэйн ван. Co ciekawe, wyraz Дэлхийн oznacza Ziemię, zaś ван monarchę. W języku nowogreckim Pluton nazywany jest Πλούτωνας [czyt. Plutonas].

Bogactwo alfabetów i innych systemów pisma na świecie starałem się przedstawić na okolicznościowej grafice (obrazek na początku tekstu), ale nie uwzględnia ona wielu pięknych systemów pisma używanych do zapisu mniej znanych języków. Mam tu przede wszystkim na myśli języki lepcza, yi, czamski, bugis i wiele innych, w których nie odnalazłem jeszcze wyrazu Pluton. Wspomniany obrazek przedstawia nazwę Pluton w następujących językach (od góry od lewej):

laotański, tajski, malajalam, hebrajski
malediwski, tybetański, telugu, tamilski, marathi
syngaleski, pendżabski, orija, khmerski, czirokeski
chiński (także japoński), birmański, jidysz, hindi (także nepalski), eskimoski (inuktitut)
ormiański, koreański, gudżarati, amharski, arabski
bengalski (także asamski), gruziński (także megrelski), kannada, grecki.

W większości powyższych języków Pluton nazywany jest podobnie jak w językach europejskich. Nie jestem specjalistą od tak wielu języków, dlatego nie będę się zagłębiał w dokładną fonetykę. W przypadku języków indoaryjskich i drawidyjskich pojawia się najczęściej forma zbliżona do angielskiego Pluto, co jednoznacznie wskazuje na zapożyczenie właśnie z angielszczyzny. Są to języki:

প্লুটোasamski, bengalski
प्लूटोmarathi, bhodźpuri, sanskryt (sic!)
પ્લૂટોgudżarati
ಪ್ಲುಟೊkannada
പ്ലൂട്ടോmalajalam
ପ୍ଲୁଟୋorija
ਪਲੂਟੋpendżabski
புளூட்டோtamilski
ప్లూటోtelugu
ޕުލޫޓޯmalediwski

Swojsko brzmiąca nazwa Plutona w wersji bez -n kryje się także pod zapisem w języku newarskim प्लुटो (zapis prawie identyczny jak w marathi, dlatego nie uwzględniony na obrazku) i eskimoskim ᑉᓘᑐ. W wersji hebrajskiej פלוטו nie ma końcowego -n, które pojawia się w wersji jidysz פלוטאן. Po ormiańsku Պլուտոն i gruzińsku პლუტონი nazwę Plutona czyta się odpowiednio [Pluton] i [Plutoni].

W językach hindi i nepalskim Pluton nazywany jest यम Yam(a), podobnie jak władca zaświatów z mitologii wedyjskiej, a więc odpowiednik Plutona. Do władcy zaświatów odwołuje się także tybetańska nazwa Plutona གཤིན་རྒྱལ། [gshin rgyal].

[o językach chińskim, koreańskim, japońskim, khmerskim i innych napiszę w niedalekiej przyszłości]

Na koniec przedstawiam jeszcze krótkie graficzne porównanie wyrazu Pluton w językach używających alfabetu arabskiego. Uwzględniłem sześć wersji ortograficznych w następujących językach: arabski, perski (także mazanderański), paszto, urdu (także zachodniopendźabski), kurdyjski (sorani) oraz ujgurski. Pięć pierwszych zapisów oddaje w przybliżeniu wymowę Pluto, zaś ostatni (ujgurski) Pluton.

Pluto-ar-col

Ĉirkaŭ la Mondo. Kronologio

Po polsku ♦ In English

27 Novembro 2012 – 20 Aprilo 2013

Miaj flugoj

Miaj flugoj (klaku por pligrandigi)

Komenco de la vojaĝo. Londono

27 Novembro Forveturo per trajno de Krakovo al Varsovio
28 Novembro Forflugo de Varsovio al Londono
29 Novembro Promeno tra Londono, Muzeo pri natura historio

Ĉikago Usono

30 Novembro Flugo al Ĉikago
1-4 Decembro Vizitado de la urbo kaj ĉirkaŭaĵoj

Punta Cana Dominika Respubliko

5 Decembro Flugo tra Porto-Riko al Punta Cana (Dominika Respubliko)
6-15 Decembro Ripozo en Dominika Respubliko

Bonaero kaj Colonia del Sacramento Argentino, Urugvajo

16 Decembro Flugo al Bonaero (hispane: Buenos Aires)
17 Decembro Renkontiĝo kun samlandanino, promeno tra la urbo
18 Decembro Ekskurso per pramŝipo al Colonia del Sacramento (Urugvajo), reveno al Bonaero
19 Decembro Vizitado de Bonaero, forveturo per nokta aŭtobuso al Puerto Iguazu

La akvofaloj de Iguacuo Argentino, Brazilo, Paragvajo

20 Decembro Post la alveno al Puerto Iguazu transveturo al Foz do Iguaçu (Brazilo)
21 Decembro La brazila flanko de la akvofaloj de Iguacuo
22 Decembro Mallonga vizito en Ciudad del Este (Paragvajo), la argentina flanko de la akvofaloj de Iguacuo
23 Decembro Forveturo per aŭtobuso al Rio-de-Ĵanejro

Rio-de-Ĵanejro Brazilo

24 Decembro Post 24-hora veturado alveno al Rio-de-Ĵanejro. Antaŭkristnaska vespermanĝo kun brazila familio de loka Esperantistino
25 Decembro Sankta meso en pola preĝejo. Vizitado de la urbo per aŭtomobilo. Bongustega tagmanĝo kun la samideanino kaj ŝia edzo… Vespera koncerto de Stevie Wonder en la plaĝo Copacabana
26 Decembro Grupa ekskurso tra la urbo
27 Decembro Flugo al Santiago (Ĉilio)

Santiago kaj Arica Ĉilio

28-29 Decembro Santiago – ekkono de la urbo, renkontiĝo kun lokaj Esperantistoj
30 Decembro Forveturo norden al Atakama-Dezerto
31 Decembro Post 29-hora veturado alveno al urbo Arica. Novjara festo
1 Januaro 2013 Deviga ripozo en la urbo (ĉio fermita…)

Arekipo, Kanjono Kolka kaj Valo de la Vulkanoj Peruo

2 Januaro Veturo tra la landlimo al Takno (hispane: Tacna, Peruo). Alveno al Arekipo
3 Januaro Sukcesa serĉado de interesaj ekskursofertoj
4 Januaro Frua forveturo al Kanjono Kolka, tranokto en la kanjono
5 Januaro Marŝado en la kanjono, ripozo kaj tranokto en belega pejzaĝo
6 Januaro Rajdo sur mulo el la kanjono. Urbetoj Cabanaconde kaj Chivay. Reveno al Arekipo
7 Januaro Posttagmeza forveturo al Andagua en la Valo de la Vulkanoj. Duonnokta veturado per aŭtobuso tra andaj misvojoj
8-9 Januaro Marŝado tra vulkanoj kaj antaŭinkaj ruinoj for de aliaj turistoj
10 Januaro En la unua duontago plua marŝado. Reveno al Arekipo
11-12 Januaro Vizitado de Arekipo
13 Januaro Urbekskurso tra ĉirkaŭaĵoj de Arekipo. Forveturo per nokta aŭtobuso al Kusko.

Kusko kaj Maĉu Pikĉu Peruo

14 Januaro Alveno al Kusko, vizitado de la urbo
15 Januaro Posttagmeza ekskurso al urbeto Pisak. Inkaj ruinoj en belega pejzaĝo
16 Januaro Forveturo al Aguas Calientes apud Maĉu Pikĉu
17 Januaro Vizitado de Maĉu Pikĉu
18 Januaro Reveno al Kusko
19 Januaro Vizitado de Kusko

Titikaka Lago Peruo, Bolivio

20 Januaro Veturo al Puno ĉe bordo de la Titikaka Lago. Popola festo
21 Januaro Ripozo en Puno
22 Januaro Flosantaj insuloj Uros kaj insulo Taquile sur Titikaka Lago
23 Januaro Veturo tra la landlimo al urbo Copacabana (Bolivio)
24 Januaro Ekskurso al Insulo de la Suno sur Titikaka Lago. Festo de miniaturoj en Copacabana

La-Pazo kaj ĉirkaŭaĵoj Bolivio

25 Januaro Veturo al La-Pazo
26 Januaro Vizitado de La-Pazo
27 Januaro Ekskurso al la Valo de la Luno kaj al monto Chacaltaya (5425 m)
28 Januaro Plua vizitado de La-Pazo. Nokta veturo al Sukro

Sukro kaj Salejo de Ujuni Bolivio

29 Januaro – 1 Februaro Ripozo kaj vizitado de Sukro (hispane: Sucre)
2 Februaro Forveturo al Ujuni
3 Februaro Komenco de tri-taga ĵip-ekskurso tra la Altiplano. Salejo de Ujuni (hispane: Salar de Uyuni)
4 Februaro Daŭrigo de la ekskurso tra la Altiplano. Laguna Colorada
5 Februaro Gejseroj, vulkano Licancabur, Traveturo al San Pedro de Atacama (Ĉilio)

San Pedro de Atacama, Santiago kaj Valparaiso Ĉilio

6 Februaro San Pedro de Atacama. Posttagmeze forveturo per aŭtobuso al Santiago
7 Februaro Alveno al Santiago. Estas jam duono de mia vojaĝo!
8 Februaro Ripozo kaj vizitado de Santiago
9 Februaro Ekskurso al Viña del Mar kaj Valparaiso
10 Februaro Renkontiĝo kun santiagaj Esperantistoj. Monteto San Cristobal
11 Februaro Forflugo de Santiago al Sidnejo. Traflugo laŭlonge de bordoj de Antarkto (la sepa kontinento bedaŭrinde nevidebla kaŭze de densaj nuboj)

Sidnejo Aŭstralio

12 Februaro Alveno al Sidnejo. Renkontiĝo kun Esperantistoj kaj senpaga tranokto en Esperanto Domo
13 Februaro Vizitado de Sidnejo
14 Februaro Ekskurso al Blacktown, aŭstraliaj bestoj en Featherdale Wildlife Park. Turo de Sidnejo (Sydney Tower)

Viti Levu kaj Ovalau Fiĝioj kaj Sidnejo denove

15 Februaro Traflugo al Nadi sur la insulo Viti Levu (Fiĝioj)
16 Februaro Botanika ĝardeno Garden of the Sleeping Giant, promenado tra la urbo Nadi
17 Februaro Forveturo al Suvo, promenado tra la urbo
18 Februaro La Fiĝioj-Muzeo. Traveturo per aŭtobuso kaj pramŝipo al Levuka sur la insulo Ovalau
19-20 Februaro Levuka kaj promenadoj tra ĝiaj ĉirkaŭaĵoj
21 Februaro Reveno per aviadilo al Suvo. Traveturo al Sigatoka. Ekskurso al la plaĝo Natadola en pluva vetero
22 Februaro Traveturo al Nadi. Reveno per aviadilo al Sidnejo
23 Februaro Vento kaj pluvo ne permesas pluan vizitadon de la urbo. Vespera ekskurso per sidneja unurelvojo (Monorail)

Sur Javo Indonezio

24 Februaro Flugo al Ĝakarto
25 Februaro Promenado tra la urbo. Renkontiĝo kun lokaj Esperantistoj
26 Februaro Ekskurso per trajno al botanikaj ĝardenoj de Bogor. Vespera flugo al Surabajo (indonezie: Surabaya)
27 Februaro Ekskurso al ĉirkaŭaĵoj de Surabajo
28 Februaro Traveturo al Probolinggo. Aĉeto de ekskurso al vulkanoj Bromo kaj Ijen
1 Marto Vulkano Bromo. Traveturo al ĉirkaŭaĵoj de la vulkano Ijen
2 Marto Ekskurso al la fundo de la kratero de Ijen. Reveno al Probolinggo kaj forveturo per nokta aŭtobuso al Jogjakarto (indonezie: Yogyakarta)
3 Marto Alveno al Jogjakarto, busŝanĝo al Borobuduro. Ripozo en hotelo kun bela ĝardeno
4 Marto Sunleviĝo super Borobuduro, vizitado de la templo. Flugo al Ĝakarto
5 Marto La tuta tago en Ĝakarto. Nokta forflugo al Tokio

Tokio Japanio

6 Marto Alveno al Tokio. Tranokto ĉe esperantista familio. La unua promenado tra la urbo
7 Marto Vizitado de Tokio. Kvartalo Asakusa
8 Marto Ekskurso ekster la urbo. Tokio nokte
9 Marto La strato Takeŝita, ŝintoa sanktejo, Asakusa nokte

Seulo kaj Kŭangĵuo Sud-Koreio

10 Marto Flugo al Seulo. Renkontiĝo kun Esperantistoj. Tranokto kun lokaj studentoj
11 Marto Vizitado de Seulo. Monteto Namsan kaj Seulo nokte
12 Marto Nacia Muzeo de Koreio en palaco Deoksugung. Traveturo al Kŭangĵuo (Gwangju). Renkontiĝo kun Esperantistoj kaj tranokto ĉe familio de loka samideanino
13 Marto Ekskurso ekster la urbu kun kuangĵua Esperantisto. Reveno al Seulo
14 Marto Palaco Changdeokgung kaj aliaj vidindaĵoj. Kvartalo Gangnam

Cejlono Sri-Lanko

15 Marto Flugo al Kolombo (Sri-Lanko) tra Honkongo kaj Singapuro
16-18 Marto Ripozo en Mount Lavinia apud Colombo
19 Marto Veturo per trajno al Kandy. Templo de la Dento, prezentado de tradiciaj dancoj
20 Marto Veturo per trajno al Ella tra montetoj kovritaj kun teplantejoj. Ravana akvofaloj
21 Marto Veturo per aŭtobuso al Tangalle. Sunsubiro ĉe belega plaĝo
22-23 Marto Ripozo ĉe la Hinda Oceano. Observado de kelonioj
24 Marto Veturo al Kolombo kaj vizitado de la urbo. Veturo al la flughaveno kaj flugo al Bankoko

Bankoko Tajlando

25 Marto Alveno al Bankoko. Ripozo
26 Marto Renkontiĝo kun konatino. Planoj por la ceteraj tagoj

Siem Reap, Angkor Ŭat, Lago Tonlesapo Kamboĝo

27 Marto Veturo al Siem Reap (Kamboĝo)
28-29 Marto Vizitado de Angkor Ŭat kaj aliaj temploj
30 Marto Ŝanĝo de hotelo, promenado tra Siem Reap
31 Marto Paska Sankta Meso en flosanta preĝejo sur la Lago Tonlesapo (Tonle Sap)
1 Aprilo Tempo por festa ripozo kaj retaj bondeziroj
2 Aprilo Bicikla ekskurso tra ĉirkaŭaĵoj de Siem Reap. Piedmasaĝo sur strato

Bankoko denove Tajlando kaj vizito en Honkongo

3 Aprilo Reveno al Bankoko
4-6 Aprilo Ripozo en Bankoko
7 Aprilo Flugo al Honkongo kaj renkontiĝo kun konatino. Nokta forflugo al Johanesburgo

Johanesburgo kaj Potchefstroom Sud-Afriko

8 Aprilo Alveno al Johannesburgo. Renkontiĝo kun loka Esperantisto el la urbo Potchefstroom kaj tranokto en lia domo
9 Aprilo Planoj por la ceteraj tagoj kaj promenado tra ĉirkaŭaĵoj. Bongustega vespermanĝo ĉe la gastiganto

Gaberono kaj Nacia parko Ĉobe Bocvano

10 Aprilo Veturo tra Johanesburgo al Gaberono (angle: Gaborone, la ĉefurbo de Bocvano). tranokto en Tlokweng, apud Gaberono
11 Aprilo Promenado tra Gaberono. Transloĝiĝo al hotelo en la urbocentro
12 Aprilo Vizitado de Gaberono. Veturo al Francistown kaj transveturo per nokta aŭtobuso al Kasane
13 Aprilo Alveno al Kasane. Boatvojaĝo laŭ la rivero Ĉobe laŭlonge de namibia landlimo kaj observado de bestoj en la Nacia parko Ĉobe
14 Aprilo Ĵip-ekskurso tra la Nacia parko Ĉobe
15 Aprilo Promenado tra Kasane

Livingstone kaj Viktoria Akvofalo Zambio, Zimbabvo

16 Aprilo Transveturo de la rivero Zambezi per pramŝipo al Zambio. Veturo al Livingstone. Vizitado de la Viktoria Akvofalo. Trairo sur landlima ponto al Zimbabvo kaj vizitado de la akvofalo ĉe la alia flanko. Reveno al Zambio
17 Aprilo Libertempo en Livingstone
18 Aprilo La Muzeo Livingstone kaj flugo al Johanesburgo

Fino de la vojaĝo. Johanesburgo kaj Londono

19 Aprilo Planoj por vizitado de Johanesburgo renversitaj pro veteraĉo kaj pro striko de la publika transporto. Forflugo per nokta aviadilo al Londono
20 Aprilo Alveno al la flughaveno Heathrow, transveturo al la flughaveno Luton. Reveno al Varsovio.

Around The World. Summary

Po polsku ♦ En Esperanto

November 27, 2012 – April 20, 2013

My flights

My flights (click to enlarge)

The beginning of my trip. London

November 27 Departure by train from Cracow to Warsaw
November 28 Flight from Warsaw to London
November 29 London walking tour, Natural History Museum

Chicago USA

November 30 Flight to Chicago
December 1-4 Visit to relatives and Chicago sightseeing

Punta Cana Dominican Republic

December 5 Flight to Punta Cana (Dominican Rep.) via Puerto Rico
December 6-15 Leisure in Dominican Republic

Buenos Aires and Colonia del Sacramento Argentina, Uruguay

December 16 Flight to Buenos Aires
December 17 Appointment with compatriot, a walk around the city
December 18 Ferry trip to Colonia del Sacramento (Uruguay) and back to Buenos Aires
December 19 Buenos Aires sightseeing, night bus departure to Puerto Iguazu

Iguazu Falls Argentina, Brazil, Paraguay

December 20 Arrive in Puerto Iguazu and change bus to Foz do Iguaçu (Brazil)
December 21 Brazilian side of Iguazu Falls
December 22 A short visit to Ciudad del Este (Paraguay), Argentinian side of Iguazu Falls
December 23 Departure by bus to Rio de Janeiro

Rio de Janeiro Brazil

December 24 After 24-hour bus trip, arrival in Rio de Janeiro. Christmas Eve supper with a Brazilian family
December 25 Mass in a Polish church. City sightseeing by car. Excellent lunch offered by hosts. Stevie Wonder concert at Copacabana Beach
December 26 Organised city tour
December 27 Flight to Santiago (Chile)

Santiago and Arica Chile

December 28-29 Getting to know Santiago. Appointment with local Esperantists.
December 30 Departure by bus towards Atacama Desert.
December 31 After 29-hour bus trip arrival in Arica. New Year celebration.
January 1, 2013 Forced rest day (everything closed…)

Arequipa, Colca Canion and Valle de los Volcanes Peru

January 2 Bus ride through the border to Tacna (Peru). Arrival in Arequipa
January 3 Successful search for interesting trip offers
January 4 Early departure to Colca Canion. Accommodation down in the Canion
January 5 Canyon Trekking, rest and accommodation in a beautiful scenery
January 6 Mule ride up the Canion. Cabanaconde and Chivay towns. Back to Arequipa
January 7 Afternoon departure towards Andagua in Valle de los Volcanes. Half night bus trip through Andean wilderness
January 8-9 Volcanoes and pre-Inca ruins trekking far from mass tourists
January 10 Half-day trekking and return to Arequipa
January 11-12 Arequipa sightseeing
January 13 Organised City Tour. Night bus to Cuzco.

Cuzco and Machu Picchu Peru

January 14 Arrival in Cuzco, city sightseeing
January 15 Afternoon trip to Pisaq. Inca ruins in beautiful scenery
January 16 Departure to Aguas Calientes near Machu Picchu
January 17 Machu Picchu sightseeing
January 18 Back to Cuzco
January 19 Cuzco sightseeing

Titicaca Lake Peru, Bolivia

January 20 Bus ride to Puno on the shores of Titicaca Lake. Folk festival
January 21 One day rest in Puno
January 22 Uros floating islands and Isla Taquile on Lake Titicaca
January 23 Bus ride through the border to Copacabana (Bolivia)
January 24 Trip to Isla del Sol on Lake Titicaca. Alasitas Festival in Copacabana

La Paz and surroundings Bolivia

January 25 Bus ride to La Paz
January 26 La Paz sightseeing
January 27 Trip to Moon Valley and Chacaltaya Mountain (5425 m)
January 28 La Paz sightseeing continued. Night bus to Sucre

Sucre and Uyuni Bolivia

January 29 – February 1 Rest in Sucre and sightseeing
February 2 Bus ride to Uyuni
February 3 The beginning of 3-day jeep tour through Altiplano. Salar de Uyuni
February 4 Altiplano tour continued. Laguna Colorada
February 5 Geysers, Licancabur Volcano, bus to San Pedro de Atacama (Chile)

San Pedro de Atacama, Santiago and Valparaiso Chile

February 6 San Pedro de Atacama. Afternoon departure by bus to Santiago
February 7 Arrival in Santiago. Half of my trip has just passed!
February 8 Rest in Santiago and city sightseeing
February 9 Trip to Viña del Mar and Valparaiso
February 10 Appointment with Santiago Esperantists. San Cristobal Hill
February 11 Flight from Santiago to Sydney along the coasts of Antarctica

Sydney Australia

February 12 Arival at Sydney Airport. Appointment with Esperantists and free accommodation in Esperanto Domo
February 13 Sydney sightseeing
February 14 Trip to Blacktown, Australian animals in Featherdale Wildlife Park. Sydney Tower

Viti Levu and Ovalau Fiji and Sydney again

February 15 Flight to Nadi on Viti Levu Island (Fiji)
February 16 Botanical Garden of the Sleeping Giant, walk around Nadi Town
February 17 Bus ride to Suva, walk around the city
February 18 Fiji Museum. Bus and ferry to Levuka on Ovalau Island
February 19-20 Walking around Levuka and it’s surroundings
February 21 Flight back to Suva. Bus ride to Sigatoka. Short trip to Natadola Beach in the rain
February 22 Bus to Nadi and flight back to Sydney
February 23 Strong wind and rain destroy my sightseeing plans. Monorail ride in the evening

Java Indonesia

February 24 Flight to Jakarta (Indonesia)
February 25 Walk around the city. Appointment with local Esperantists
February 26 Train trip to Bogor Botanical Gardens. Evening flight to Surabaya
February 27 Trip to the surroundings of Surabaya
February 28 Bus ride to Probolinggo. Booking an organised trip to Bromo and Ijen Volcanoes
March 1 Bromo Volcano. Continue trip towards Ijen Volcano
March 2 Night walk down into the crater of Ijen Volcano. Back to Probolinggo and night bus to Yogyakarta
March 3 Arrive in Yogyakarta and change bus to Borobudur. Rest in a hotel with a beautiful garden
March 4 Sunrise over Borobudur and the Temple sightseeing. Flight to Jakarta
March 5 One day in Jakarta. Night flight to Tokio

Tokio Japan

March 6 Arrival at Tokio Airport. Accommodation in home of local Esperantist family. First walk around the city
March 7 Tokio sightseeing. Asakusa District
March 8 Day trip in the surroundings of the city. Tokio by night
March 9 Takeshita Street, Shinto shrine, Asakusa by night

Seoul and Gwangju South Korea

March 10 Flight to Seoul. Meeting local Esperantists. Accommodation with local students.
March 11 Seoul sightseeing. Namsan Hill and Seoul by night
March 12 National Palace Museum of Korea. Bus to Gwangju. Appointment with Esperantists and family accommodation.
March 13 Trip in the surroundings of Gwangju. Back to Seoul
March 14 Changdeokgung Palace and other monuments. Gangnam District

Ceylon Sri Lanka

March 15 Flight to Colombo (Sri Lanka) via Hongkong and Singapore
March 16-18 Rest in Mount Lavinia near Colombo
March 19 Train trip to Kandy. Temple of the Tooth, Traditional Kandyan Dance Cultural Show
March 20 Train trip to Ella through hills covered with tea plantations. Ravana Falls
March 21 Bus ride to Tangalle. Sunset on the beach
March 22-23 Relax on the shores of the Indian Ocean. Watching sea turtles lay eggs
March 24 Bus to Colombo and the city sightseeing. Flight to Bangkok

Bangkok Thailand

March 25 Arrival in Bangkok and relax
March 26 Appointment with a friend and planning a trip to Cambodia

Siem Reap, Angkor Wat, Tonle Sap Lake Cambodia

March 27 Bus ride to Siem Reap (Cambodia)
March 28-29Angkor Wat sightseeing
March 30 Change hotel and walk around Siem Reap
March 31 Easter Mass in a floating church on Tonle Sap Lake
April 1 Rest day. Time for Easter Greetings
April 2 Bicycle trip to Siem Reap and surroundings. Foot massage on the walking street

Bangkok again Thailand and visit to Hong Kong

April 3 Travel back to Bangkok
April 4-6 Free time in Bangkok
April 7 Flight to Hong Kong and meeting a friend. Night flight to Johannesburg

Johannesburg and Potchefstroom South Africa

April 8 Arrival at Johannesburg Airport. Meeting local Esperantist from Potchefstroom, accommodation in his family house
April 9 Planning the rest of my trip and walking around. Delicious dinner with the family

Gaborone and Chobe National Park Botswana

April 10 Bus ride to Gaborone (Botswana) via Johannesburg. Accommodation in Tlokweng near Gaborone
April 11 Walk around Gaborone. Move to a downtown hotel
April 12 Gaborone sightseeing. Bus ride to Francistown and continue by night to Kasane
April 13 Arrival in Kasane. Chobe River cruise on the Namibian border and animal watching in Chobe National Park
April 14 Jeep Safari in Chobe National Park
April 15 Walking around Kasane

Livingstone and Victoria Falls Zambia, Zimbabwe

April 16 Crossing the Zambezi River by ferry at Kazungula. Collective taxi to Livingstone in Zambia. Victoria Falls sightseeing. Crossing the border bridge to Zimbabwe and visiting Falls from the other side. Back to Zambia
April 17 Free time in Livingstone
April 18 Livingstone Museum and flight to Johannesburg

The end of my trip. Johannesburg and London

April 19 Johannesburg sightseeing plans destroyed by bad weather and public transportation strike… Night flight to London
April 20 Arrival at London Heathrow, transfer to Luton Airport. Flight back to Warsaw